Slide background

SMS TORK High Quality

Valve & Automation

Güçlü, Daimi , Kaliteli...

Slide background

SMS TORK High Quality

Valve & Automation

Biz Doğayı Korudukça, Doğada Bizi

Slide background

SMS TORK High Quality

Valve & Automation

All Over the World...

Slide background

SMS-TORK High Quality

Valve & Automation

Çeyrek Asırdır Yanınızda...

Slide background

SMS TORK High Quality

Valve & Automation

Solenoid Valf...

Slide background

SMS TORK High Quality

Valve & Automation

Akışkan Kontrol Altında...

Slide background

SMS TORK High Quality

Valve & Automation

Gaz Ürünleri...

Slide background

SMS-TORK High Quality

Valve & Automation

Doğal

Slide background

SMS TORK High Quality

Valve & Automation

Önemsedikleriniz için Çalışıyoruz...

Kriyojenik Solenoid vanalar ve Kriyojenik gaz nedir?

 Kriyojenik Gaz nedir?  Dondurma   .......GENİŞ  GÖRSEL BİLGİ İÇİN, TORK kriyojenik solenoid vana

Kaynama noktası çok düşük olan sıvılaştırılmış gazlara kriyojenik sıvılar denir. Gıdaların dondurulmasında en fazla kullanılan kriyojenik sıvıların başında "sıvı azot" ve "sıvı karbondioksit" gazı gelmektedir. Sıvı azot'un kaynama sıcaklığı -196°C ve sıvı karbondioksit'in ise, -145°C'dir. Çilek ve bazı üzümsü meyvelerde dilimlenmiş domates ve mantar gibi bazı hassas gıdalardan ancak çok hızlı bir dondurma ile, kusursuz bir ürün elde edilebilmektedir. Kriyojenik dondurma yöntemi de esas olarak bu tip ürünler için geliştirilmiş olup, uygulaması da halen bu ürünlerle sınırlıdır. Bununla birlikte kriyojenik dondurmada kullanılan cihazların basit ve ucuz olmaları, az yer kaplamaları gibi diğer bazı üstünlükleri de vardır. Ancak kriyojenik sıvıların pahalı olması metodun en olumsuz yönüdür.

Kriyojenik sıvılardan en yaygın olarak kullanılan sıvı azot gazı; havanın sıkıştırılıp önce likit hale getirilmesi ve sonra oksijenin kaynama derecesinin -183°C, azotun kaynama derecesinin -196°C olması durumundan yararlanılarak, sıvı havanın özel bir valften geçirilmek suretiyle adeta damıtılarak, azot gazının oksijenden ayrılması yoluyla üretilmektedir. Üretilen azot gazı tekrar sıkıştırılarak sıvı azot gazı elde edilmektedir. Sıvı azot gazı atmosferik basınçta -196 °C de kaynadığından, eğer elde edilmiş sıvı gaz iyi izole edilmiş tanklarda depolanırsa, bu sıcaklıkta atmosferik basınçta sıvı olarak kalır ise sadece çok az bir kısmı -196 °C'deki azot gazına dönüşür. Şu halde sıvı azot gazının tanımlanan bu koşullara uygun olarak depolanıp taşınmasında bir sorun yaratmaz ve tank veya tüpte fazla basınç oluşmaz. Bu özellik, azot gazının kriyojenik dondurmada kolaylıkla uygulanmasına olanak vermektedir. Sıvı azot gazı eğer -196 °C'nin üzerinde, örneğin oda sıcaklığında saklanmak istenirse bu defa çok yüksek basınç altında bulundurulması gerekir.

Kriyojenik dondurma amacıyla sıvı azotun öncelikle kullanılmasında bunun toksik özellikte olmaması, gıda maddesinin hiçbir öğesi ile reaksiyona girmemesi, aksine havanın yerini alarak birçok oksidatif reaksiyonları önlemesi, dondurmada ayrı bir soğutma ekipmanına gereksinim bulunmaması ve nihayet bu sıvının -196UC gibi çok düşük sıcaklıkta bulunması nedeniyle donma olayının çok hızlı olarak gerçekleşmesi gibi faktörler rol oynamaktadır. Bilindiği gibi donma olayının itici gücü; soğutucu ile soğutulan madde arasındaki sıcaklık derecesi farklıdır. Bu yüzden -196°C gibi düşük derecedeki bir sıvı, donma olayının son derece hızlı gerçekleşmesine neden olmaktadır.

Sıvı azotun soğutma etkisi kendi termodinamik özelliklerinden kaynaklanır. Nitekim -196°C deki bir kg sıvı azot, yine 1 kg azot gazı haline dönerken 47.6 kcal/g (199.7 kJ/kg) evoparasyon gizli ısısı absorbe eder. -196 °C'deki azot gazı, -18 °C'ye kadar ısınırken, azot gazının özgül ısısının 0.248 kcal/kg°C olduğu dikkate alınınca 44.2 kcal/kg (186 kJ) ısı absorbe eder. Böylece 1 kg sıvı azotun, dondurmada kullanılırken -18°C azot gazına dönüşmekle toplam olarak 92 kcal/kg ısı (385.6 kJ/kg) absorbe etmekte olduğu görülmektedir.

Sıvı azot dondurulacak gıda üzerine 3 şekilde uygulanabilir. Dondurulacak gıda ya sıvı azota daldırılır, ya sıvı azot gıda üzerine damlacıklar halinde püskürtülür veya dondurulacak gıda üzerinden düşük derecelerdeki azot gazı geçirilir. Nitekim bu uygulamalar için çeşitli sistemler geliştirilmiştir. Ancak soğutucu akışkan tasarrufu için daha çok zıt akım tünel sistemi kullanılır. Tünel sisteminde, dondurulacak ürün tünelin bir ucundan girerken diğer ucundan ürün üzerine sıvı azot püskürtülür. Tünelin çıkış ucundan ürün üzerine damlacıklar halinde uygulanan azot, gaz haline geçerek tünelin hammadde giriş ucuna yönelir ve bu sırada karşılaştığı ürünü süratle soğutur. Böylece ürün sıvı azotun püskürtülmesinden önce yeterli derecede soğutulmuş olur.

Sıvı azotun sıcaklığı -196°C olmakla birlikte dondurulan ürünün sıcaklığı hiçbir zaman -196°C'ye düşmez, buna gereksinim yoktur. Dondurulan ürünün ortalama sıcaklık derecesi en çok -46°C'ye kadar düşürülür. Gerçekte donma sırasında, ürünün yüzey sıcaklığı -180°C'ye kadar inebilmekte fakat ürünün genel sıcaklık derecesi, daha sıcak olan iç kısımların etkisiyle yükselerek ve dengelenerek depolama derecesine erişmektedir. Kriyojenik sıvılarla dondurulmuş ürünler üzerine, bazen daha sonra su püskürtülmek suretiyle, ince bir glaze tabakasıyla kaplanmaktadır.

Diğer taraftan kriyojenik dondurmada karbondioksit, sıvı halde veya katı halde (kuru buz) olmak üzere iki formda da uygulanmaktadır. Sıvı CO2 gazının yüksek basınç altında sıkıştırılmasıyla elde edilir. Kaynatma derecesi -145°C'dir. Bir memeden püskürtülürken, -79°C'de sublime olma niteliğinde katı faza dönüşür ki buna "kuru buz" denir. Yaklaşık 2 kg sıvı CO2 den 1 kg kuru buz elde edilir. Buna göre dondurulacak ürün ya sıvı karbondioksite daldırılır ve karbondioksit, ürün üzerine püskürtülür. Kuru buz ise dondurulacak gıda ile karıştırılır.